I morti, l’Italia, san Martin...
i culuri de nuember
LA VIDEOLETTURA DELL’ARTICOLO
Un mese denso di appuntamenti, feste e tradizioni
Lettura 1 min.Nuember, un mes pien de… bele giurnade cün el sül teved ma che scalda amò. Cröda le föie, brancade de nebia e culuri meravigliusi che i van dal giald russ arancion e maron i fan cumpagnia a tante ricurense.
. Il dialetto sul "Cittadino" - I culuri de nuember
La festa dei santi la derv le porte al mes, subêt adré quela dei nosti pori morti.
Argheme urasion e fiuri riempis i cimiteri (anca ciciaramenti) ma desmentegheves no che un’arghema la svanis, un fiur el pasìs ma un’urasion la riva fin al cör de i vosti morti. E alura ricurdemi tüti cun l’urasion de Ngiulina (mama de Cecu):
“Ve salüdi o morti tüti che dala tera si scundüdi
Vialter seru cume nüm e nüm diventarem cume vialtri.
Buna pace ai vivi requiem ai morti
Buna not o pori morti”.
El 4 nuember, incö, se festegia cun cortei e bandiere la giurnada de l’unità nazionale e de le forze armate, se ricorda la fin de la guera cun la firma de l’armistisi di Villa Giusti milanövcentdesdòt.
Quanti morti, tanti pori fiöi i sen truadi cun el fusil ne man ian mandadi al frunt e ien pü turnadi
Ricurdemi tüti!
Rivem al vündes, el di de San Martin tradision d’una volta quand finiva i cuntrati de laurá nele casine e campagne e alura se dueva fa San Martin (trasloc) e se cambieva ca.
Un pruerbi el dis: a San Martin derve la but e tasta el vin!
El ghe porta a tanti saùri e prufümi del nost ludesan cun tanta roba buna da mangiá: üga, castagne, süche, cachi, piri, mein, bertolda, cassöla, tripa o büseca e tant’altre robe bune.
Per mi un’altra giurnada da festegià lé per me surela Antonella che la cumpis sesantani el ventises e ciapi l’ucasión per fag tanti auguri cun tut el cör!
Cun quest saludem el mes de nuember che el ghe cumpagna vers dicember cun tuta un’altra facia.
DIZIONARIETTO
Cröda: cadono
Argheme: lacrime
Urasion: preghiere
Scundüdi: nascosti
UN SALMO DELLA BIBBIA IN DIALETTO
Novembre si apre con i giorni dedicati ai santi e ai defunti, dalla Bibbia proponiamo il salmo 23, che spesso viene cantato ai funerali, in dialetto lodigiano.
El Signur l’è el me pastur, gnent me mancarà.
Lü el me fa sta chiet nei campi verdi,
el me porta a le acque tranquile.
Lü el me sudisfa l’anima,
el me guida per i senté de giüstisia,
per amur del so num.
Se anca duaresi caminà nela val de l’umbra de la mort,
mi g’avaresi no pagüra, de gnent de mal,
perché Ti te se cun mi;
el to baston e la to vèrga j’en la me cunsulasion.
Ti te prepari davanti a mi la mensa
ala preŝensa dei mè nemiŝi;
Ti te me vunŝi la testa cun l’oli;
el me bicer el trabuca.
De cèrt, ben e benevulensai me cumpagnaràn tüti i di della me vita;
e mi starò nela cà del Signur per lunghi di.
© RIPRODUZIONE RISERVATA